Skýringar
Þessi vefur hefur að geyma ýmsar upplýsingar um sólmyrkva á Íslandi.
Mikið af gögnunum, þ.á.m. tímasetningar sólmyrkva hefur verið safnað af
vef NASA. Einnig hefur vefur helsta sólmyrkvasérfræðings NASA,
Fred Espenak (EclipseWise.com),
komið að góðum notum. Þar má nefna gagnvirk kort fyrir
tiltekna sólmyrkva, t.d. fyrir almyrkvann
12. ágúst 2026.
Einnig hafa
töflur
fyrir hverja öld nýst vel.
Þá má nefna
sólmyrkva-leitarvél NASA fyrir tiltekinn stað.
Sólmyrkvatöflur
Sólmyrkvatöflurnar eru flestar með 22 dálkum, sem er skipt með
grænum dálki. Vinstra megin eru upplýsingar fyrir tiltekinn viðmiðunarstað,
sem er skammstafaður í öðrum dálki. Hægra megin eru upplýsingar sem eiga við
allt Ísland, og í síðustu tveimur dálkunum er gefið upp hvar almyrkvar og
hringmyrkvar eru lengstir á landinu.
Sumar línurnar eru litaðar, og eru almyrkvar oftast bleikir, hringmyrkvar
appelsínugulir og stórir deildarmyrkvar ljósbláir. Sumar tölur í
töflunum eru auðkenndar með (s) eða (r) og er þar vísað til að sólmyrkvinn
endi við sólsetur (s) eða hefjist við sólris (r).
Með því að smella á dagsetninguna er farið yfir á ítarupplýsingar, yfirleitt
kort á vef Fred Espenak.
Dálkar sólmyrkvataflnanna
1. dagur: Fyrst er dagsetning sólmyrkvans (ár-mánuður-dagur). Hér er
miðað við Gregoríanska tímatalið eftir október 1582, en eldri dagsetningar
miðast við Júlíanska tímatalið fyrir október 1582. Þetta er til samræmis
við birtar dagsetningar hjá NASA. Á Íslandi tók Gregoríanska tímatalið
ekki gildi fyrr en í nóvember árið 1700 og veldur þetta nokkru misræmi
milli þessara dagsetninga og dagsetninga í íslenskum annálum fyrir árin
1582-1700.
2. sta: Viðmiðunarstaður, sem tímasetningar o.fl. miðast við. Oftast
er miðað við Reykjavík, nema þegar myrkvinn sést ekki frá Reykjavík. Fyrir
almyrkva og hringmyrkva er viðmiðunarstaður þar sem almyrkvinn sést:
(Rvk) Reykjavík, (Ves) Vestmannaeyjar, (Ing) Ingólfshöfði,
(Fon) Fontur á Langanesi, (Bja) Bjargtangar, (Ger) Gerpir,
(Kog) Kögur á Hornströndum, (Kot) Kötlutangi, (Sto) Stokknes,
(Rne) Reykjanestá á Reykjanesskaga, (Kja) Kjalarnes.
3. teg: Tegund sólmyrkva, P: deildarmyrkvi (e. partial),
A: hringmyrkvi (e. annular), T: almyrkvi (e. total). Almyrkvar og
hringmyrkvar fá yfirleitt litaðar línur í töflunum.
4. upphaf myrkva C1: Tímasetning upphafs sólmyrkva á
viðmiðunarstað. Allar tímasetningar eru miðaðar við heimstíma (UTC),
eins og klukkan er stillt á Íslandi um vora daga.
5. sh: Sólarhæð við upphaf myrkva (í gráðum yfir sjónbaug).
6. upphaf almyrkva C2: Tímasetning upphafs almyrkva eða hringmyrkva á
viðmiðunarstað.
7. hámark myrkva: Tímasetning hámarks sólmyrkva á viðmiðunarstað.
8. sh: Sólarhæð við hámark.
9. átt: Sólarátt við hámark (í gráðum réttsælis frá norðri).
10. lok almyrkva C3: Tímasetning loka almyrkva eða hringmyrkva á
viðmiðunarstað.
11. lok myrkva C4: Tímasetning loka sólmyrkva á viðmiðunarstað.
12. sh: Sólarhæð við myrkvalok.
13. stærð M: Stærð sólmyrkva þ.e. hlutfall þvermáls sólar sem
tunglið skyggir á við hámark. Við almyrkva og hringmyrkva er þetta
hlutfall þvermáls tungls á móti þvermáli sólar.
14. myrk (%): Myrkvun við hámark á viðmiðunarstað.
15. lengd almyrkva: Lengd almyrkva eða hringmyrkva á viðmiðunarstað
í mínútum og sekúndum.
Aftan við græna dálkinn eru tölur sem eiga við allt Ísland.
16. teg: Tegund mesta myrkva á landinu, P: deildarmyrkvi,
A: hringmyrkvi, T: almyrkvi.
17. min stærð M: Minnsta stærð sólmyrkva við hámark á landinu.
18. max stærð M: Mesta stærð sólmyrkva á landinu.
19. min myrk (%): Minnsta myrkvun (%) sólmyrkva við hámark á
landinu.
20. max myrk (%): Mesta myrkvun (%) sólmyrkva við hámark á landinu.
21. lengsti almyrkvi: Lengd lengsta almyrkva eða hringmyrkva á
landinu í mínútum og sekúndum.
22. staður lengsta almyrkva: Staður á landinu með lengsta almyrkvann
eða hringmyrkvann.
Höfundur
Skriftur til að afla gagna, vinna úr hráum gögnum og setja upp vefsíðurnar
voru samdar af undirrituðum.
Ábendingar um villur og annað sem betur má fara eru vel þegnar.
Þórður Arason, (arason@hergilsey.is), 1. apríl 2018.
| 
