Greinar um sólmyrkva á Íslandi
Yfirlitsgrein um sólmyrkva á Íslandi, og sérstaklega almyrkvana
1851, 1954 og 2026:
Þórður Arason (2025),
Sólmyrkvar á Íslandi,
Náttúrufræðingurinn, 95, 56-69, doi:10.33112/nfr.95.1.x
Yfirlit um alla hring- og almyrkva á Íslandi árin 600 til 2200 e.Kr. og
ítarleg umfjöllun um samtímaheimildir um þá á sögulegum tíma í annálum,
dagbókum, endurminningum sjónarvotta, veðurbókum o.fl.:
Þórður Arason (2026),
Sólmyrkvar á Íslandi - yfirlit um ritaðar samtímaheimildir,
Skýrsla VÍ 2026-003, Veðurstofa Íslands, Reykjavík, 52 bls.,
doi:10.33112/NWJP8482
Kort sem sýna braut almyrkva yfir Ísland
Mynd 1. Brautir allra 15 almyrkva sem fóru/fara yfir Ísland frá
600 til 2200 e.Kr. Almyrkvasvæðið afmarkast af bláu línunum og
miðja myrkvans er á rauðu línunni. Unnt er að smella á myndir til
að stækka þær. Kortagerð ÞA.
Kort sem sýna braut hringmyrkva yfir Ísland
Mynd 2. Brautir allra 20 hringmyrkva sem fóru/fara yfir Ísland frá
600 til 2200 e.Kr. Hver hringmyrkvi afmarkast af grænu línunum og
miðja myrkvans er á brúnu línunni. Kortagerð ÞA.
Heimildir um sólmyrkva á Íslandi í annálum og öðrum ritum
Mynd 3. Yfirlit um alla sólmyrkva á Íslandi frá landnámi til 2018.
Á mynd 3 má sjá alla sólmyrkva á Íslandi frá landnámi. Sólmyrkvar
sem getið er í rituðum heimildum eru rauðir. Sýnd er birta (%) í
stað myrkvunar á logaritmískum kvarða, þannig að deildarmyrkvi með
90% myrkvun er sýndur sem 10% birta. Punktur sýnir mestu myrkvun
í Reykjavík, en lóðrétt strik breytileika milli staða á landinu.
Efstu stjörnurnar tákna almyrkva.
Af tólf almyrkvum frá landnámi, eru til ritaðar heimildir um níu, en
engar um almyrkvana árin 1077, 1433 og 1469. Almyrkvum er misskipt milli
tímabila: Alls voru fimm almyrkvar á 14. og 15. öld, en engir almyrkvar
á 16. og 17. öld.
Þórður Arason (arason@hergilsey.is), 1. apríl 2018.
|
Heimildir